Grecja i Liban chcą wejść w nową erę relacji. Podczas pierwszej od 14 lat wizyty libańskiego prezydenta w Atenach ogłoszono plany strategicznego partnerstwa, a na stole znalazły się bezpieczeństwo, energia, inwestycje i przyszłość regionu.
Premier Grecji Kiriakos Mitsotakis, podczas wizyty prezydenta Libanu Josepha Aouna w Atenach, wyraził zdecydowane poparcie dla Libanu oraz zapowiedział zasadnicze zacieśnienie dwustronnych relacji i podniesienie ich do rangi strategicznego partnerstwa. Była to pierwsza od 14 lat wizyta urzędującego prezydenta Libanu w Grecji.
REKLAMA
REKLAMA
Grecki premier szczególnie podkreślił potrzebę wzmocnienia państwa libańskiego i jego sił zbrojnych, zapewnienia stabilności w południowym Libanie oraz zachowania wielokulturowego charakteru kraju. Wskazał również na potencjał dalszego rozwoju współpracy w obszarach energii, inwestycji, żeglugi i infrastruktury.
„Grecja stoi przy was niezłomnie w najtrudniejszych momentach” – zaznaczył Mitsotakis, podkreślając, że relacje między Atenami a Bejrutem wkraczają obecnie w nową fazę.
Jednym z najważniejszych rezultatów rozmów było porozumienie w sprawie podniesienia rangi stosunków dwustronnych oraz rozpoczęcia prac nad utworzeniem Wysokiej Rady Współpracy.
„Podejmujemy de facto decyzję o przekształceniu naszych relacji w strategiczne partnerstwo” – stwierdził grecki premier.
Nowa struktura ma objąć kluczowe obszary współpracy, w tym politykę zagraniczną, obronność, energetykę i kulturę. Jej utworzenie ma zapewnić bardziej uporządkowany i trwały mechanizm współpracy między Atenami a Bejrutem.
Prezydent Joseph Aoun zwrócił natomiast uwagę na szczególną rolę Morza Śródziemnego jako przestrzeni łączącej oba państwa. „Jesteśmy nad Morzem Śródziemnym – to morze nas łączy, a nie dzieli. Na jego wybrzeżach zawsze byliśmy umiarkowani. Ta przestrzeń nie sprzyja ekstremizmowi ani konfliktom” – powiedział.
„Liczymy na to, że nasze dwustronne relacje będą wzorem dla wszystkich sąsiadów, dla każdego, kto chce dobra swojego narodu i swojego kraju, bez wykluczeń i egoizmu” – dodał libański prezydent.
Pełne poparcie dla suwerenności Libanu i wzmocnienia państwa
Grecki rząd po raz kolejny wyraził poparcie dla suwerenności, niepodległości i integralności terytorialnej Libanu, podkreślając, że stabilność kraju jest bezpośrednio związana ze wzmocnieniem jego instytucji oraz scentralizowanej władzy państwowej.
„Grecja bezwarunkowo popiera suwerenność, niepodległość oraz jedność Libanu” – zaznaczył premier Kiriakos Mitsotakis.
Jednocześnie jasno określił stanowisko Aten w kwestii kontroli nad siłą zbrojną, podkreślając, że prawo do jej legalnego użycia powinno należeć wyłącznie do państwa.
„Silne państwo jest warunkiem silnego Libanu” – powiedział Mitsotakis. Dodał, że władze centralne muszą zachować „wyłączne prawo do sprawowania legalnej zbrojnej władzy na całym swoim terytorium”.
Nowe wsparcie dla Sił Zbrojnych Libanu
Istotnym elementem rozmów była również współpraca wojskowa. Premier potwierdził, że Grecja jest gotowa kontynuować wsparcie dla Sił Zbrojnych Libanu, w tym poprzez przekazywanie im sprzętu wojskowego.
Ateny zrealizowały już drugą znaczącą dostawę wyposażenia, w której znalazły się m.in. greckie pojazdy opancerzone.
„Nasza solidarność nie wyczerpuje się w słowach” – podkreślił premier.
Mitsotakis zaznaczył, że greckie ministerstwo obrony oraz siły zbrojne „stoją u boku” Libanu, a Ateny są gotowe przekazać „jeszcze więcej sprzętu”.
Jak podkreślił, celem jest wzmocnienie zdolności libańskich sił zbrojnych do sprawowania państwowej suwerenności „na całym terytorium kraju”, ze szczególnym uwzględnieniem południa Libanu.
UNIFIL po 2026 roku i możliwa misja europejska
Znaczną część rozmów poświęcono sytuacji, jaka nastąpi po zakończeniu mandatu operacyjnego misji UNIFIL pod koniec 2026 roku.
Strona grecka ocenia, że przejście do nowego etapu powinno przebiec w sposób uporządkowany i płynny, bez tworzenia luk w systemie bezpieczeństwa.
„Uważamy za kluczowe, aby ta zmiana dokonała się w sposób zorganizowany i bez luk bezpieczeństwa” – powiedział premier Kiriakos Mitsotakis.
Zdaniem Aten centralną rolę w zapewnianiu bezpieczeństwa powinny odgrywać Siły Zbrojne Libanu, przy jednoczesnym utrzymaniu obecności międzynarodowej i europejskiej.
Grecja popiera również prowadzone w Unii Europejskiej rozmowy dotyczące uruchomienia misji w ramach Wspólnej Polityki Bezpieczeństwa i Obrony. Ateny deklarują przy tym gotowość do udziału w monitorowaniu libańskich akwenów oraz wspierania procesu wzmacniania libańskiej marynarki wojennej.
Energia, inwestycje i europejska perspektywa
Poza kwestiami bezpieczeństwa Ateny i Bejrut zamierzają otworzyć nowy rozdział współpracy gospodarczej, koncentrując się na inwestycjach, handlu, żegludze, transporcie, turystyce i energetyce.
Premier Mitsotakis wskazał na możliwości wykorzystania greckiego know-how przy modernizacji libańskiej infrastruktury, w tym sektora rafineryjnego. Przedstawił również Liban jako potencjalnie istotne ogniwo kształtującej się architektury energetycznej we wschodniej części Morza Śródziemnego.
„Grecja wierzy w energetyczne ‘mosty’ i we wspólną infrastrukturę” – podkreślił premier, zaznaczając, że celem Aten jest przekształcenie wschodniej części Morza Śródziemnego „z obszaru napięć w spokojną przestrzeń współpracy i połączeń”.
Przesłanie wobec Izraela i stabilności regionu
Premier odniósł się również do relacji między Libanem a Izraelem, pozytywnie oceniając decyzję władz w Bejrucie o postawieniu na dyplomację i bezpośredni dialog, prowadzony przy udziale mediatorów ze Stanów Zjednoczonych.
„Bezpieczeństwo Libanu i Izraela nie są sprzecznymi celami” – podkreślił Mitsotakis, wskazując, że trwałe uregulowanie sytuacji w regionie powinno opierać się na prawie międzynarodowym, realizacji rezolucji nr 1701 Rady Bezpieczeństwa ONZ oraz poszanowaniu suwerenności i integralności terytorialnej wszystkich państw.
W centrum uwagi także wspólnoty chrześcijańskie
Premier zwrócił również szczególną uwagę na konieczność zachowania wielokulturowego charakteru Libanu oraz ochrony jego wspólnot chrześcijańskich.
Jak zaznaczył, ich „rdzenna obecność” stanowi „nieodłączną część ponadczasowej tożsamości regionu”.
Liban wysoko na agendzie Grecji i Unii Europejskiej
Ateny zadeklarowały, że Liban pozostanie wysoko wśród priorytetów greckiej i europejskiej polityki. Premier wskazał w szczególności na perspektywę pogłębienia partnerstwa między Unią Europejską a Libanem.
Celem Grecji jest rozpoczęcie odpowiednich rozmów w tej sprawie podczas greckiej prezydencji w Radzie Unii Europejskiej w drugiej połowie 2027 roku.
Na zakończenie Mitsotakis sięgnął po symboliczne określenia, opisując charakter relacji łączących oba państwa:
„Nie jesteśmy tylko sąsiadami, jesteśmy towarzyszami drogi, jesteśmy przyjaciółmi, jesteśmy bratnimi narodami”.
Powtórzył tym samym główne przesłanie wizyty: „Na każdym etapie tej drogi Grecja będzie stała niezłomnie u waszego boku”.