Międzynarodowa pomoc rozwojowa: Obciążenie czy narzędzie soft power?

W świecie coraz bardziej zdominowanym przez konflikty i napięcia, pomoc międzynarodowa wydaje się być jedną z pierwszych ofiar.

W ciągu ostatnich kilku lat coraz więcej krajów cięło lub zmniejszało swój budżet przeznaczony na gospodarki rozwijające się.

Z pewnymi wyjątkami, cięcia były szczególnie dotkliwe w Stanach Zjednoczonych (-56% w latach 2023-2025), a także w Kanadzie (-25%) i kilku krajach europejskich.

Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) oszacowała spadek środków na pomoc międzynarodową od 9% do 17% w 2025 roku.

Niemcy, Wielka Brytania, Francja i Włochysąwśród krajów, które, czy to w PKB, czy w wartościach bezwzględnych, zmniejszyły swoje zobowiązania. Z drugiej strony Hiszpania podąża za tym trendem, choć jej wkład - 0,25% dochodu narodowego brutto - jest nadal daleki od celu ONZ wynoszącego 0,7%.

Czy europejska opinia publiczna jest na pokładzie? Nie do końca

Ankietaprzeprowadzona wśród 10 000 Europejczyków przez More in Common, międzynarodową inicjatywę non-profit, wykazała, że co najmniej połowa respondentów w Irlandii (55%), Hiszpanii (54%) i Danii (50%) uważa, że pomoc międzynarodowa ma pozytywny wpływ na globalne wpływy UE.

Jednocześnie poparcie jest znacznie niższe we Francji (35%) i Niemczech (36%).

Priorytety Europy: Od walki z terroryzmem po pomoc w przypadku katastrof

Sceptycyzm maleje, gdy pomoc jest przedstawiana jako sposób na wzmocnienie wpływów i bezpieczeństwa Europy - od ochrony granic po bezpieczne zarządzanie migracją.

W rzeczywistości większość Francuzów (75%), Duńczyków (80%) i Niemców (71%) uważa, że pomoc UE powinna priorytetowo traktować bezpieczeństwo i programy antyterrorystyczne.

Z kolei Hiszpanie preferują pomoc w przypadku klęsk żywiołowych (79%), podczas gdy irlandzcy respondenci uważają czystą wodę i warunki sanitarne za najwyższy priorytet.

Zdecydowana większość ankietowanych Europejczyków twierdzi, że pomoc międzynarodowa jest tego warta, jeśli wzmacnia bezpieczeństwo Europy. Jednak niemieccy i francuscy respondenci wydają się być najbardziej sceptyczni, ponieważ co czwarty z nich nie zgadza się z tą opinią.

"Pomoc rozwojowa nie jest bardzo ważna dla większości wyborców w Europie, ale mają oni wyraźne instynkty i priorytety", powiedział Europe in Motion Conleth Burn, główny badacz More in Common.

"Uderzające w badaniach jest niskie zaufanie Europejczyków do zdolności Europy do poruszania się w obecnym środowisku geopolitycznym - wielu kwestionuje wpływ Europy, więc nie jest zaskakujące, że niektórzy uważają, że pomoc ma niewielki wpływ na ten obraz".

Czy wzrost pomocy międzynarodowej UE rekompensuje te cięcia?

Budżet pomocowy UE kosztuje około 4 euro na obywatela UE rocznie. Wspólnota jest jednym z największych darczyńców na świecie. Jej budżet stale rośnie, osiągając 1,9 mld euro w 2025 roku.

Organizacje humanitarne szacują, że skumulowana kwota wzrośnie do 2,5 mld euro, jeśli weźmie się pod uwagę inne narzędzia finansowe, takie jak rezerwa na pomoc nadzwyczajną.

Analitycy społeczeństwa obywatelskiego zwracają jednak uwagę, że pomimo doładowań UE, łączna pomoc międzynarodowa z instytucji UE nie rekompensuje cięć dokonanych przez pojedyncze państwa członkowskie.

Według Concord, europejskiej konfederacji organizacji pozarządowych zajmujących się współpracą międzynarodową, w latach 2023-2024 nastąpił realny spadek o 8,6% wśród państw członkowskich.

Które kraje są największymi darczyńcami?

W całej OECD Stany Zjednoczone wyróżniają się jako największy płatnik netto oficjalnej pomocy rozwojowej, z kwotą prawie 56 mld euro w 2024 r. (65,5 mld USD), a następnie Niemcy z kwotą prawie 28 mld euro.

Jednak w oparciu o dochód narodowy brutto (DNB) poszczególnych krajów, Norwegia i Luksemburg wyłaniają się jako najbardziej hojni darczyńcy z około 1%, a następnie Szwecja (0,79%), Dania (0,72%) i Niemcy (0,68%), podczas gdy Stany Zjednoczone zapewniły 0,23%.

Czechy (0,16%), Grecja (0,15%) i Węgry (0,09%) zajmują ostatnie miejsce wśród krajów europejskich w tabeli OECD.