Rewolucja w produkcji stali bez emisji CO₂ nadchodzi do ciężkiego przemysłu. W Szwecji tę radykalną zmianę rozpoczęła firma SSAB, wiodąca w kraju huta stali. Do końca 2029 roku będzie produkować stal ekologiczną w kompaktowym zakładzie z elektrycznym piecem łukowym.
Wielkie piece w Luleå, w północno-wschodniej Szwecji, żegnają się z paliwami kopalnymi. SSAB, wiodąca w kraju huta stali, zmienia swój model produkcji, aby wytwarzać przyjazną dla środowiska, tzw. „zieloną stal”, bez wykorzystania paliw kopalnych. Produkcja stali jest wysoce zanieczyszczająca, a wyzwanie jest ogromne zarówno pod względem finansowym, jak i technologicznym. Według Jonasa Lövgrena, kierownika działu produkcji i przetwórstwa SSAB, „obecnie w SSAB w Luleå produkujemy stal w wielkim piecu. Kiedy zbudujemy tę nową fabrykę w Luleå, zabierzemy cały ten węgiel i zamiast tego wykorzystamy wolną od paliw kopalnych energię elektryczną do stopienia złomu dostarczanego do fabryki. Zmniejszymy całkowitą ilość CO₂ emitowanego do atmosfery w Szwecji o 7%”.
Neutralność węglowa: Szwecja – wzorowy uczeń
Zwykle w produkcji stali głównymi źródłami emisji CO₂ są węgiel i koks, a emisje powstają, gdy usuwa się tlen z rudy żelaza. Huta stali planuje stopniowe wygaszanie obecnej produkcji węglowej, a także wielkich pieców w Luleå, i zastępowanie jej kompaktową hutą stali wykorzystującą elektryczny piec łukowy.
Decyzja o budowie nowego zakładu zapadła w 2023 r. i oczekuje się, że do 2030 r. będzie on produkował ekologiczną stal. Cel jest zgodny z zamierzeniem osiągnięcia neutralności węglowej w Unii Europejskiej do 2050 roku.
Według Tillväxtverket, Szwedzkiej Agencji ds. Wzrostu Gospodarczego i Regionalnego, która zarządza, między innymi, wsparciem Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji, Szwecja jest świetnym przykładem ekologizacji ciężkiego przemysłu w Europie. Kristin Hedstöm, kierowniczka programu w Tillväxtverket, mówi: „Zielona transformacja w Szwecji odbywa się na wiele, wiele sposobów i od 2010 roku zmniejszyliśmy emisję CO2 o prawie 30%. Dlatego szwedzki cel, który został uzgodniony w Parlamencie, to osiągnięcie neutralności pod względem emisji dwutlenku węgla do 2045 r., czyli pięć lat wcześniej niż w całej UE”.
W firmie SSAB koszt przejścia na stal bez paliw kopalnych oszacowano na 4,5 miliarda euro, z czego większość pochodzi z własnych funduszy. Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji Unii Europejskiej wspiera firmę kwotą 71 milionów euro, z czego część jest przeznaczona na szkolenia pracowników.
Bardziej zrównoważona i wydajna produkcja, ochrona siły roboczej
Huta stali produkuje około 6500 ton stali dziennie, czyli tyle, ile waży wieża Eiffla. W 2029 roku nowa kompaktowa elektryczna huta będzie produkować więcej stali bez użycia energii kopalnej. Wyzwanie technologiczne idzie w parze ze strategicznym: uczeniem pracowników nowych umiejętności. „Od dzisiaj, aż do momentu uruchomienia nowej fabryki, każda z tych 1100 osób musi w jakiś sposób zostać przeszkolona. Dlatego zaczęliśmy od elektryków”, mówi Jonas Lövgren.
Victoria Blom pracowała jako operatorka maszyny w hucie stali, ale półtora roku temu złożyła podanie o przyjęcie do programu szkoleniowego dla elektryków w SSAB Academy i była jedną z dziesięciu osób wybranych spośród sześćdziesięciu kandydatów. Szkolenie trwało siedem miesięcy i obejmowało zajęcia teoretyczne i praktyczne. Zanim rozpoczęła szkolenie, Victoria nie miała żadnej wiedzy na temat elektryczności. Mówi, że teraz uwielbia swoją pracę: „Używa się zarówno ciała, jak i umysłu, ponieważ rozwiązywanie problemów zaczyna się od czytania planów, a następnie wychodzimy na zewnątrz, aby zmierzyć, sprawdzić i obserwować na własne oczy”.
Szwedzka huta stali jest jedną z pierwszych w Europie, która opracowuje stal bez paliw kopalnych.