Emisje z wysuszonych torfowisk są poważnym problemem w irlandzkich Midlands. Projekt Torfowiska dla dobrobytu jest pionierski w dziedzinie paludykultury, przekształcając tereny emitujące dwutlenek węgla w zrównoważone źródło możliwości gospodarczych.
Irlandzkie Midlands to region pełen sprzeczności. Geograficznie, to serce wyspy; różnorodny krajobraz jezior, rzek i rozległych torfowisk. Pod względem demograficznym jest to jeden z najmłodszych i najszybciej rozwijających się regionów kraju, w którym prawie 50% populacji ma mniej niż 35 lat. Jednak pod względem gospodarczym region ten stoi w obliczu głębokiego kryzysu. Przez pokolenia lokalna gospodarka opierała się na pozyskiwaniu torfu jako paliwa — praktyka ta powoduje znaczną emisję CO2.
Teraz pionierski europejski projekt Torfowiska dla dobrobytu, próbuje pomóc regionowi w przejściu od jego bogatej w węgiel przeszłości do zrównoważonej przyszłości. Wyzwanie to nie jest tylko środowiskowe; to walka o zapewnienie środków do życia ludności wiejskiej, której nie można zostawić w tyle.
Torfowiska zajmują ponad jedną piątą powierzchni Irlandii. Przez wieki obszary te były osuszane, aby ułatwić pozyskiwanie torfu i tradycyjne rolnictwo. Douglas McMillan, dyrektor generalny Green Restoration Ireland, wyjaśnia niewidoczny koszt tego dziedzictwa: „Torf to czysty węgiel. Zdrowe torfowisko w 98% składa się z wody, więc aby coś z nim zrobić, trzeba je osuszyć i obniżyć wilgotność do 80-85%. Ale oczywiście, gdy je osuszysz, wystawiasz torf na działanie tlenu i dochodzi do bardzo wysokiej emisji do powietrza. Można uwolnić do 30 ton CO2 na hektar rocznie”.
Rozwiązaniem proponowanym w projekcie jest „paludykultura”, czyli rolnictwo na wilgotnych glebach. Podnosząc poziom wód gruntowych do 10–40 cm od powierzchni, zatrzymuje się utlenianie, a ziemia przestaje być źródłem dwutlenku węgla i staje się jego pochłaniaczem.
Inicjatywa Torfowiska dla dobrobytu nie jest ćwiczeniem teoretycznym; jest testowana pod presją na dwóch odrębnych obszarach w hrabstwie Offaly, z których każdy pełni określoną funkcję.
Pierwszym z nich jest Showroom paludykultury na farmie Donie’go Reggana w Shinrone. Obszar ten pełni funkcję centrum badawczo-rozwojowego projektu i koncentruje się na próbach upraw o wysokiej wartości na małą skalę. Tutaj naukowcy testują opłacalność upraw jagód, w szczególności borówek, żurawin i aronii, a także roślin leczniczych, takich jak wawrzynek wilczełyko oraz upraw przemysłowych, takich jak mech torfowiec.
Drugi obszar to farma krajobrazowa Adriana Egana w Ballinahown. To praktyczne laboratorium mające na celu udowodnienie handlowej skalowalności. Ponieważ Torfowiska dla dobrobytu służą przede wszystkim jako niezbędne źródło dla lokalnych rolników dokonujących ekologicznej transformacji. Adrian prowadzi comiesięczne warsztaty, aby dzielić się wynikami testów i dostarczać uczestnikom narzędzi do zakładania nowych firm. Lub, jak mówi: „Torfowiska dla dobrobytu to w zasadzie po prostu nauczanie ludzi, że istnieje wiele sposobów wytwarzania produktów z torfowisk, jednocześnie dbając o bioróżnorodność i produkując coś, co można wykorzystać w gospodarce”.
Jeden z uczestników, Peadar O’Laughlin, już znalazł sposób na wykorzystanie tego, czego się właśnie nauczył: „Od dzisiejszej sesji rozważam trzcinę pospolitą, roślinę, którą można wykorzystywać do krycia dachów. Z pewnością przeczytam literaturę, którą otrzymaliśmy dzisiaj i rozważę również inne rośliny” - mówi.
Budżet projektu w wysokości 300 000 EUR został wspólnie sfinansowany przez UE i rząd Irlandii poprzez Program Funduszu Sprawiedliwej Transformacji UE, instrument w ramach Europejskiej Polityki Spójności, który do tej pory wsparł ponad 170 projektów w całym regionie Midlands.
Finansowanie zarządzane przez Eastern and Midland Regional Assembly (EMRA) nie jest dyrektywą narzuconą z góry z Brukseli, lecz strategią oddolną, w której uczestniczą władze lokalne w Laois, Longford, Offaly i Westmeath. Jak zauważa Clare Bannon, dyrektor wykonawczy EMRA: „Istnieje wiele projektów, które idą w parze z tym. Staramy się siać ziarna, aby zapewnić zrównoważony rozwój tych społeczności w przyszłości i aby miały one przyszłość w Midlands”.
Teraz wyzwaniem jest umożliwienie sprawiedliwej transformacji, przekształcenie problemów związanych z klimatem w możliwości rozwoju i dobrobytu.