Uzbekistan zawiera umowy energetyczne za 4,7 mld dol. i zapowiada dwie kolejne elektrownie jądrowe

Uzbekistan podpisał sześć umów energetycznych o wartości 4,7 mld dol. (4,19 mld euro) i ogłosił plany budowy dwóch kolejnych elektrowni jądrowych. Prezydent Szawkat Mirzijojew stara się przyciągnąć zagraniczne inwestycje i zaspokoić rosnący popyt ze strony przemysłu oraz centrów danych.

REKLAMA

REKLAMA

Porozumienia zawarte w piątek podczas rozmów w Taszkencie obejmują 3000 megawatów (MW) nowych mocy wytwórczych oraz 400 MW magazynów energii – podała kancelaria prezydenta.

Na liście projektów, do której dotarł Euronews, znajdują się m.in. ACWA Power i Saudi Tabreed z Arabii Saudyjskiej, AMEA Power ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich, japońskie Toyota Tsusho i Sojitz, francuska EDF, katarska Nebras Power, a także StorEn i CRE International.

Nowe podejście do inwestycji energetycznych

Według prezydenta Mirzijojewa Uzbekistan przyciągnął w ostatniej dekadzie 35 mld dol. (31,2 mld euro) inwestycji w sektorze energetycznym.

Przyznał jednak, że pozostawienie inwestorom wyboru lokalizacji elektrowni sprawiło, iż wytwarzanie energii skupiło się w niektórych regionach, a w innych wzrosły koszty przesyłu.

„Potrzebujemy zintegrowanego systemu energetycznego, a nie odizolowanych elektrowni” – powiedział.

Przyszłe projekty mają być wybierane w drodze konkurencyjnych przetargów, a warunki przyłączenia do sieci i zakupu energii będą wcześniej ogłaszane. Sześć projektów słonecznych i wiatrowych o łącznej mocy 2200 MW zostanie poddanych osobnym przetargom, niezależnie od właśnie podpisanych umów.

Pierwszy krajowy plan rozwoju energetyki do 2050 r. ma być gotowy do lipca 2027 r., a mapa możliwości przyłączeniowych do sieci ma zostać przedstawiona w marcu.

Do 2030 r. rząd zamierza zwiększyć moce wytwórcze o 22 GW, wybudować 5 tys. kilometrów linii energetycznych i 16 stacji elektroenergetycznych oraz rozbudować magazyny energii do 4,5 GW.

Docelowo roczna produkcja energii elektrycznej ma przekroczyć 129 mld kWh, a odnawialne źródła, w tym hydroenergetyka, mają odpowiadać za 54 proc. wytwarzania wobec 31 proc. obecnie – podała kancelaria prezydenta.

Rząd przedstawił też 12 projektów przemysłowych o wartości 850 mln dol. (758 mln euro), które mają zwiększyć krajową produkcję urządzeń energetycznych.

Najy Benhassine, dyrektor regionalny Banku Światowego na Azję Centralną, stwierdził, że szybki wzrost będzie wymagał większych mocy wytwórczych i lepszych sieci. „To wszystko będzie potrzebować energii, dodatkowej generacji, ale także infrastruktury przesyłowej i efektywnej dystrybucji, aby zasilić przyszły rozwój kraju” – powiedział Euronews.

Neil McKain, dyrektor krajowy Międzynarodowej Korporacji Finansowej na Uzbekistan i Turkmenistan, wskazał jeszcze jedną słabość. „W sektorze energetycznym, moim zdaniem, kluczowa jest efektywność energetyczna. To wciąż gospodarka o bardzo wysokiej energochłonności” – powiedział Euronews.

Zdaniem McKaina konkurencyjne przetargi i wyższe taryfy za energię również zwiększyły atrakcyjność projektów dla inwestorów. Wskazał na gazową elektrownię o mocy 1,6 GW w Syrdarii, finansowaną z udziałem międzynarodowych partnerów i planowaną do uruchomienia jeszcze w tym roku.

Rozwój energetyki jądrowej

Prezydent Mirzijojew zapowiedział, że Uzbekistan planuje budowę drugiej i trzeciej elektrowni jądrowej; rozmowy z potencjalnymi inwestorami w projekt drugiej zaplanowano na sobotę.

„Rozpoczęliśmy budowę pierwszej elektrowni jądrowej, a w planach mamy także drugą i trzecią” – powiedział.

Budowa pierwszej elektrowni, realizowanej z rosyjskim Rosatomem w Dżizaku, ruszyła w czerwcu.

Dwa duże i dwa mniejsze reaktory mają zapewnić 2110 MW mocy. Koszt inwestycji szacuje się na maksymalnie 9,5 mld dol. (8,48 mld euro), wstępne uruchomienie techniczne przewidziano na 2029 r., a zakończenie budowy na lata 2034–2035.

Nie podano jeszcze partnerów, kosztów ani harmonogramów budowy kolejnych elektrowni.

Inwestycje w ropę i gaz

Brytyjska BP i azerska SOCAR prowadzą prace poszukiwawcze na sześciu blokach w regionie Ustiurt. Uzbekistan przygotował kolejne 128 bloków dla zagranicznych inwestorów.

Według wstępnych szacunków rządu te dodatkowe bloki mogą zawierać 5,8 bln metrów sześciennych gazu ziemnego oraz 560 mln ton ciekłych węglowodorów.

Rząd chce też zwiększyć krajowe przeróbki surowców dzięki projektowi produkcji olefin z metanolu w Bucharze, w południowo-zachodnim Uzbekistanie, który ma przetwarzać metanol w związki chemiczne wykorzystywane do wytwarzania tworzyw sztucznych. Planowana jest modernizacja dwóch rafinerii ropy naftowej oraz dopuszczenie prywatnych podmiotów do dystrybucji gazu płynnego LPG.

Połączenia energetyczne z Europą

Prezydent Mirzijojew poinformował, że prace nad planem eksportu energii odnawialnej do Europy przez Kazachstan i Azerbejdżan postępują.

Proponowany Kaspijski Zielony Korytarz Energetyczny, wspierany przez Azjatycki Bank Rozwoju i Azjatycki Bank Inwestycji Infrastrukturalnych, zakłada połączenie przez Morze Kaspijskie oraz dalsze linie przesyłowe przez Południowy Kaukaz i Morze Czarne.

Projekt wciąż znajduje się na etapie studium wykonalności.

Zagraniczni inwestorzy domagają się dalszych reform

Prezydent Mirzijojew przyznał, że wciąż istnieją poważne bariery dla inwestycji. „Mamy poważne problemy, braki, biurokrację i korupcję” – powiedział.

Nowa Rada Inwestorów Energetycznych, której przewodniczyć będzie Saida Mirzijojewa, szefowa administracji prezydenta, ma zajmować się przeszkodami takimi jak przydział gruntów czy przyłączenia do sieci.

Podczas spotkania Mohammad Abunayyan, założyciel i prezes saudyjskiej ACWA Power, zaapelował o reformy rynku finansowego i kapitałowego w Uzbekistanie.

„Potrzebujemy reformy w sektorze finansowym. Potrzebujemy reformy rynku kapitałowego” – zwrócił się do prezydenta. Wezwał też do wprowadzenia ostrzejszych wymogów dotyczących zatrudniania uzbeckich pracowników i korzystania z lokalnych dostawców przy przyszłych projektach.

Mohamed Jameel Al Ramahi, dyrektor generalny firmy Masdar ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich, poinformował, że jego spółka od 2019 r. zainwestowała ponad 2 mld dol. (1,78 mld euro), rozwinęła ponad 2 GW mocy w odnawialnych źródłach energii i zobowiązała się do budowy kolejnych 2 GW.

„W zamian oczekujemy przewidywalności, pewności i stabilności polityki, regulacji oraz umów, które są podstawą naszych inwestycji” – podkreślił.